Ostrość narzędzi: sposób na oszczędność i spokój

Tanie remonty zawsze kosztują trzy razy więcej. Najpierw płacisz za tanie materiały, potem za „fachowca”, a na końcu za rozbiórkę i ponowne wykonanie. Zastanów się, czy naprawdę chcesz tak zacząć swoje nowe gniazdko?

Inwestycja w dobre narzędzia to inwestycja w spokój. Zepsute wiertło potrafi zrujnować dzień pracy. Zrujnowane wiertło to frustracja i stracony czas. Stracony czas to pieniądze. Pieniądze, które można było wydać mądrzej. Dziś powiem Ci, jak odzyskać ostrość narzędzi, które już masz. Jak uratować budżet i nerwy.

Kiedy wiercić w ciszy, a kiedy ostrzyć?

Dobre wiertła kosztują. Kupowanie ich na pęczki jest nieopłacalne. Szybko tracą ostrość, jeśli używasz ich nieumiejętnie. Szczególnie przy obróbce twardych metali. Czasem kilka minut „na sucho” wystarczy, by stępić ostrze. Niewłaściwa prędkość też robi swoje. Czasem trzeba naostrzyć tanie wiertło. Gdy potrzebujesz go natychmiast. A sklepu nie ma w pobliżu. Dlatego pytanie, jak prawidłowo naostrzyć wiertło, jest bardzo ważne.

Żywotność wiertła zależy od wielu czynników. Nie tylko od częstotliwości użytkowania. Liczy się też jakość wykonania. I przeznaczenie. Wiertła z powłokami z twardych metali, jak w przypadku węglika spiekanego czy kobaltu, tępia się wolniej. Są stworzone do ciężkiej pracy. Narzędzia z takich materiałów rzadko wymagają ostrzenia. Ale te ze stali szybkotnącej (HSS) tępią się szybciej. Trzeba je regularnie ostrzyć.

Jakie materiały lubią ostrzenie?

Im twardszy materiał obrabiasz, tym szybciej wiertło traci ostrość. Wiertła do metalu niszczą się znacznie częściej. Niż te do drewna. Przy szybkich obrotach ostrza mocno trą o metal. To je rozgrzewa. Stal staje się miększa. I się tępi.

Nie każde wiertło da się naostrzyć samemu. Zbyt cienkie, poniżej 2 mm, łatwo złamać. Stopniowane wiertła też wymagają wprawy. Twarde końcówki, często złociste – tytanowe – nie poddadzą się zwykłym kamieniom. Najłatwiej przywrócić ostrość standardowym wiertłom spiralnym ze stali. Pozostałe lepiej oddać fachowcom. Mają odpowiedni sprzęt i doświadczenie.

Sygnały, że wiertło woła o pomoc

Po czym poznać, że czas na ostrzenie? Jest kilka wyraźnych znaków:

• Wiertarka ledwo radzi sobie z materiałem. Praca trwa długo. Wymaga mocnego nacisku.
• Wiertło grzeje się mocniej niż zwykle.
• Słychać świszczący lub zgrzytający dźwięk podczas wiercenia.
• Wióry są nierównne, kruszą się.
• Wiertło zmienia kolor. Ciemnieje lub pojawiają się na nim tęczowe plamy.
• Otwory są nierówne. Mają zadziory na krawędziach.
• Widać wyszczerbienia na ostrzu. Albo ostrze jest zbyt gładkie, zaokrąglone.

Jaki kąt natarcia dla Twojego wiertła?

Kluczowy jest właściwy kąt wierzchołka. Między krawędziami tnącymi. Zależy on głównie od materiału, który będziesz wiercić.

Dokładne parametry znajdziesz na opakowaniu. Gdy go nie ma, pomogą tabele.

Podane kąty są orientacyjne. Wpływa na nie nie tylko miękkość metalu. Ale też jego skład. I rodzaj stopu samego wiertła. Cieńsze wiertła wymagają ostrzejszego kąta. Najczęściej używane są wiertła o kącie 118 i 135 stopni. Pierwszy jest dobry do drewna i miękkich metali. Drugi wybieramy do twardszych materiałów.

Jak ostrzyć wiertła do metalu? Metody i narzędzia

Pilnik lub papier ścierny

To najprostsza i najtańsza metoda. Ale też najbardziej pracochłonna. Nie zawsze pomoże. Bo wiertła bywają bardzo twarde. Zwykły papier ścierny czy pilnik mogą nie dać rady. Najlepiej użyć narzędzi z nasypem diamentowym. Taki nasyp ściera nawet stopową stal. Ale wzmocnione modele z tytanu czy węglika spiekanego wciąż stanowią wyzwanie.

Wiertło mocuje się w imadle. Następnie ostrzy się jego krawędzie pilnikiem. Jeśli masz tylko papier ścierny, owiń go wokół drewnianego klocka. Mocno przymocuj. Wiertło włóż do wiertarki lub wkrętarki. Ustaw niski bieg i tryb cofania. Zacznij wiercić w papier i drewno. Zazwyczaj wystarczy 5-25 otworów. By krawędzie znów stały się ostre.

Na ostrzałce

Ostrzałka, zwana też szlifierką elektryczną, służy do ostrzenia narzędzi. W tym wierteł do wiertarek.

Jak ostrzyć wiertło na ostrzałce?

• Potrzebujesz kamienia szlifierskiego. Odpowiedniego do pracy z różnymi rodzajami stali. Grubość ziarna zależy od stanu ostrza. Mocno stępione ostrza szlifuj najpierw gruboziarnistym kamieniem, potem drobnoziarnistym. Lekko stępione – od razu drobnoziarnistym.
• Ustaw podpórkę (miejsce przy obracającym się kamieniu) poziomo. Prawie bez szczeliny między nią a kamieniem.
• Zaznacz na podpórce linię. Pokazującą żądany kąt ostrzenia.
• Chwyć wiertło obiema rękami. Za część roboczą i chwyt. Połóż na podpórce. Tak, by pasowało do narysowanej linii.
• Włącz ostrzałkę. Dociskaj krawędź tnącą do obracającego się kamienia. Powoli opuszczaj i podnoś koniec wiertła. Jeśli krawędzie były mocno stępione, powtórz proces kilka razy.
• Ostrz drugą krawędź tnącą w ten sam sposób.

Jest też inny sposób dla początkujących. Wymaga dodatkowego elementu. Ale gwarantuje właściwy kąt ostrzenia.

• Zrób podstawkę z kawałka deski. Trójkąt o bokach 80 i 50 mm. Wiertło położone na takim przyrządzie będzie pod właściwym nachyleniem do kamienia.
• Połóż wiertło na podstawce. Mocno przytrzymaj ręką. Włącz kamień. Przesuń całą konstrukcję do niego. Dociśnij krawędź tnącą do kamienia. Płynnie przesuń w bok.
• Obróć na drugą krawędź. Powtórz te same czynności. Jeśli wiertło się mocno grzeje, chłodź je wodą. Ale rób to stopniowo. Bez gwałtownych ruchów.

Proces ostrzenia jest szczegółowo pokazany na filmie.

Szlifierką kątową

Nie zawsze masz pod ręką ostrzałkę. Wtedy pomoże szlifierka kątowa.

Jak ostrzyć wiertło szlifierką kątową? Praktycznie tak samo jak na ostrzałce.

• Szlifierkę kątową zamocuj w imadle poziomo. Z założonym kamieniem szlifierskim. Powstaje prowizoryczna ostrzałka.
• Dalej postępuj jak przy ostrzeniu na szlifierce. Zrób trójkątną podstawkę (50 i 80 mm). Połóż na niej wiertło. Podnieś do obracającej się części kamienia.

Można też odwrotnie: zamocuj wiertło w imadle. I delikatnie obrabiaj je szlifierką kątową. Ale wtedy trudniej utrzymać właściwy kąt krawędzi tnących.

Specjalistyczne przyrządy

Jeśli często używasz wiertarki i masz dużo stępionych wierteł, warto kupić specjalną ostrzałkę do wierteł. To urządzenie samo naostrzy krawędzie pod właściwym kątem. Wystarczy umieścić wiertło w uchwycie i wybrać ustawienia. Taki sprzęt jest niezastąpiony w domowym warsztacie stolarskim.

Gdy ostrzenie potrzebne jest tylko od czasu do czasu, koszt takiego urządzenia będzie za wysoki. Wtedy lepiej kupić specjalną nasadkę na wiertarkę. Ale trzeba pamiętać, że jej możliwości są ograniczone. Zazwyczaj pasuje do wierteł o określonych średnicach. Kąt ostrzenia jest zawsze taki sam. Taka nasadka sprawdzi się w domowych zastosowaniach. Gdy nie masz specjalistycznego sprzętu do nietypowych wierteł.

Bezpieczeństwo przede wszystkim!

Poznałeś metody ostrzenia wiertła w domu. Zanim zaczniesz, przypomnij sobie zasady bezpieczeństwa. Źle przeprowadzone ostrzenie grozi oparzeniami i urazami.

Jak zapewnić sobie bezpieczeństwo?

• Miejsce pracy powinno być dobrze wentylowane. Garaż, warsztat lub przestrzeń na zewnątrz. Unikaj kuchni lub spiżarni. Pył metalowy może dostać się do żywności.
• Zadbaj o dobre oświetlenie. Będziesz widzieć, gdzie ostrze dotyka kamienia.
• Chroń oczy i płuca. Załóż okulary ochronne, maskę lub respirator. Używaj grubych rękawic (kombinezon). Ubranie powinno przylegać do ciała. Luźne części mogą owinąć się wokół kamienia szlifierskiego.
• Przygotuj pojemnik z wodą do chłodzenia wiertła.
• Przed pracą sprawdź kamień szlifierski. Jeśli ma pęknięcia, nie używaj go. Może się rozpaść. Wymieniając kamień, najpierw uruchom maszynę na kilka minut na biegu jałowym.
• Upewnij się, że urządzenie jest solidnie zamocowane na stole warsztatowym. Nie powinno drgać.

Częste pytania