Jak wyhodować powojnik z nasion
Co warto wiedzieć o uprawie powojników
Powojniki należą do rodziny jaskrowatych. Istnieje ponad 300 gatunków tej rośliny. Dzieli się je na dziewięć grup. Nie wszystkie nadają się do uprawy w polskim klimacie. Tylko odmiany z grup: 'Viticella’, 'Jackmanii’, 'Integrifolia’ i 'Atragene’ są najbardziej mrozoodporne. Są to najodporniejsze na niskie temperatury gatunki.
Powojniki, nazywane też „pnączami”, są bardzo zróżnicowane. Wśród nich znajdziesz rośliny okrywowe. Są też półkrzewy i rośliny zielne. Jednak większość z nich to wieloletnie, kwitnące pnącza. Są one dość łatwe w uprawie. Szybko rosną i długo, obficie kwitną. Ich kwiaty mogą być pojedyncze lub pełne. Mają najróżniejsze kształty i kolory. Powojnik może rosnąć w jednym miejscu nawet 20 lat lub dłużej. Wśród nich są odmiany „kapryśne” i bardzo odporne.
Najłatwiejsze w uprawie są powojniki drobnokwiatowe. Jest też inny wskaźnik „łatwości” uprawy. Im jaśniejszy kolor kwiatów, tym trudniej je wyhodować. Najmniej problematyczne w swoich grupach są odmiany o nasyconych niebieskich, fioletowych i purpurowych barwach. Na poniższym zdjęciu widzisz jeden z takich powojników. Jego sadzenie i pielęgnacja sprawią Ci mało kłopotu.
Istnieje wiele sposobów rozmnażania powojników. Najłatwiej rozmnażają się wegetatywnie. Ale można też wyhodować je z nasion. Większość powojników jest mrozoodporna. Dobrze znoszą niskie temperatury. W wielu regionach południowych można je wysiewać bezpośrednio do gruntu. Zaleca się jednak okrywanie ich. W środkowych regionach Polski, a tym bardziej na południu, lepiej uprawiać powojniki z rozsady. Wtedy, gdy ustabilizuje się ciepła pogoda, można wysadzić na rabatę wzmocnione sadzonki. Przed sadzeniem rozsady należy ją koniecznie zahartować. Pomoże to w aklimatyzacji rośliny w nowym miejscu.
Jak wybrać materiał siewny
Przy rozmnażaniu powojników z nasion ważne jest poznanie ich rodzajów. Krótka charakterystyka jest przedstawiona w tabeli poniżej.
| Nasiona | Rozmiary, mm | Czas do kiełkowania, tygodnie | Odmiany |
|---|---|---|---|
| Drobne | Od 3×1,5 do 5×3 | 2-17 | Powojnik tangucki, powojnik syberyjski |
| Średnie | Od 5×3 do 6×5 | 6-25 | Powojnik całolistny, powojnik mandżurski |
| Duże | Od 12×10 do 6×5 | 10-48 | Powojnik syberyjski, powojnik prosty, powojnik flammula, powojnik alpejski |
Kolejna ważna kwestia: nasiona powojników mają różny typ kiełkowania. Nasiona typu podziemnego kiełkują bez dostępu światła. Przysypuje się je warstwą podłoża o grubości 1,5-2 cm. Nasiona typu nadziemnego kiełkują tylko w świetle. Nie przysypuje się ich po wysiewie. Nasiona typu pośredniego wymagają cienkiej warstwy podłoża, nie grubszej niż 5-9 mm. Dlatego przy wyborze odmiany należy wziąć pod uwagę typ jej nasion i czas kiełkowania. W tabeli zebraliśmy ważne informacje dotyczące najpopularniejszych gatunków powojników.
| Rodzaje powojników | Typ nasion | Kiełkowanie, tygodnie | Sposób kiełkowania |
|---|---|---|---|
| Powojnik winnicowy | Drobne | 4-13 | Nadziemny |
| Powojnik syberyjski | Drobne | 4-16 | Nadziemny |
| Powojnik flammula | Duże | 5-28 | Podziemny |
| Powojnik pnący | Duże | 8-40 | Podziemny |
| Powojnik mandżurski | Średnie | 8-20 | Pośredni |
| Powojnik tangucki | Drobne | 3-13 | Nadziemny |
| Powojnik całolistny | Średnie | 5-11 | Pośredni |
| Powojnik sześciopłatkowy | Średnie | 6-24 | Pośredni |
Materiał siewny można kupić w specjalistycznym sklepie. Można go też zebrać samodzielnie. Robimy to po przekwitnięciu rośliny. Nasiona muszą być w pełni dojrzałe. Stają się czarne lub brązowe. Łatwo odchodzą od podstawy. Niedojrzałe nasiona są wilgotne, o zielonkawym odcieniu. Muszą dojrzeć. Zbieramy nasiona tylko w suchą pogodę. Unikamy wtedy nadmiernej wilgoci. Po zebraniu nasiona suszymy. Potem wkładamy je do płóciennego lub papierowego woreczka. Przechowujemy je w suchym miejscu.
Nasiona zachowują zdolność kiełkowania maksymalnie przez trzy do czterech lat. Z każdym rokiem zdolność ta maleje. Najlepiej siać świeży materiał siewny. Z mojego doświadczenia jako agronoma wynika, że najłatwiej wyhodować powojniki z drobnymi nasionami. Na pierwszy raz wybierz właśnie je.
Jak wyhodować rozsadę powojnika w domu
W czym uprawiać siewki
Rozsadę można uprawiać z pikowaniem lub bez niego. Wybieramy odpowiednie pojemniki. Mogą to być pojedyncze doniczki lub skrzynki. Ich optymalna głębokość to 10-15 cm. Na dnie muszą być otwory. Umożliwiają one odpływ nadmiaru wody. Do przygotowanych pojemników wsypujemy warstwę drenażu. Może to być keramzyt, drobny żwirek itp. Następnie wsypujemy mieszankę ziemi. Powinna być o 1,5-3 cm poniżej górnej krawędzi.
Powojniki potrzebują żyznej, luźnej gleby. Powinna mieć neutralne pH. Najłatwiej kupić gotowy substrat. Wybieramy ten do rozsad, uniwersalny lub do roślin doniczkowych. Można też przygotować mieszankę samodzielnie. Jest wiele przepisów na takie mieszanki. Na przykład, możemy połączyć równe części torfu neutralizowanego, ziemi ogrodowej i wermikulitu. Składniki dobrze mieszamy do uzyskania jednolitej masy.
Samodzielnie przygotowane mieszanki ziemi warto przed wysiewem zdezynfekować. Można to zrobić na przykład przez przepalenie w piekarniku przez 30 minut w temperaturze 120°C.
Jak przygotować nasiona do wysiewu
Obróbka nasion przed wysiewem zależy od ich typu. W każdym przypadku zaleca się wstępne moczenie. Nasiona moczymy w ciepłej wodzie przez 3-5 dni. Wodę należy wymieniać kilka razy dziennie. Dla drobnych nasion to wystarczy. Średnie i duże nasiona wymagają stratyfikacji. Stratyfikacja to proces imitujący warunki zimowe. Jest potrzebny, aby zarodek rośliny „obudził się” i zaczął rosnąć.
Nasiona średniej wielkości stratyfikujemy przez miesiąc, może nieco dłużej. Dla dużych nasion procedura ta powinna trwać trzy miesiące. Nasiona można stratyfikować na różne sposoby. W piwnicy, w śniegu, w lodówce. Ostatnia opcja jest dostępna dla każdego. Rozbierzemy ją szczegółowo.
- Zmieszaj substrat z równych części ziemi, piasku i torfu. Nawilż go. Wsyp do małego pojemnika z pokrywką lub do grubego plastikowego worka.
- Na powierzchni substratu rozłóż nasiona. Delikatnie wciśnij je w mieszankę. Ważne: Nie przysypuj nasion ziemią.
- Zamknij pojemnik lub zawiąż worek. Zrób kilka otworów wentylacyjnych. Włóż do lodówki. Wybierz dolną półkę lub szufladę na warzywa.
- Regularnie oglądaj nasiona. W razie potrzeby nawilżaj podłoże. Pleśniejące nasiona natychmiast wyrzuć.
Bywa, że nasiona podczas stratyfikacji kiełkują. W takim przypadku wyjmujemy je z lodówki. Wsadzamy do ziemi. Uprawiamy wykiełkowane siewki. Podobnie przeprowadza się stratyfikację w piwnicy i podobnych miejscach. Można zakopać nasiona w śniegu, ale wtedy nie trzeba ich nawilżać. Po stratyfikacji nasiona można wysiewać.
Ważne: Czas stratyfikacji należy uwzględnić przy określaniu daty siewu powojników na rozsadę. Jeśli planujesz wysiać duże nasiona wczesną wiosną, stratyfikację rozpocznij jesienią lub na początku zimy.
Z mojego doświadczenia jako agronoma wiem, że niektóre odmiany powojników wykazują naturalną odporność na choroby grzybowe. Warto szukać takich odmian, jeśli często borykasz się z tym problemem w swoim ogrodzie.
Jeśli z jakichś powodów nie możesz stratyfikować materiału siewnego, możesz poprawić jego kiełkowanie przez barbotaż. Przygotuj roztwór sody oczyszczonej w proporcji 1 łyżeczka na 250 ml wody. Do pojemnika z roztworem włóż nasiona. Podłącz pompkę akwariową. Pozwól jej pracować przez 6 godzin. Następnie nasiona przepłucz, zalej wodą i ponownie włącz pompkę. Proces barbotażu kontynuuj przez 4-5 dni. Wodę wymieniaj 3 razy dziennie. Po barbotażu nasiona zanurz na pół godziny w roztworze stymulatora wzrostu. Po tym są gotowe do siewu.
Cierpliwość w uprawie popłaca, a każdy pąk to obietnica nadchodzącego piękna.
Jak wysiać powojnik
Podłoże w przygotowanych pojemnikach nawilżamy. Dla nasion typu pośredniego i podziemnego przygotowujemy w skrzynkach niewielkie rowki. Robimy je co 8 cm. Nasiona typu nadziemnego wysiewamy bez rowków. Nasiona układamy rzędami w odstępie 5 cm. Nasiona typu podziemnego i pośredniego przykrywamy grubym piaskiem. Opryskujemy wysiewy z atomizera. Przykrywamy folią lub szkłem. Wstawiamy w ciepłe, dobrze oświetlone miejsce.
Do momentu pojawienia się wschodów, mini-szklarnię codziennie wietrzymy. W razie potrzeby nawilżamy podłoże. Wysiewy w gruncie wykonujemy analogicznie. Przy sprzyjającej pogodzie drobne nasiona wysiewamy w gruncie w marcu-kwietniu. Nasiona duże i średnie, po stratyfikacji, wysiewamy w kwietniu. Bez stratyfikacji nasiona średnie i duże wysiewamy pod zimę.
Pielęgnacja siewek powojnika
Po pojawieniu się pierwszych kiełków, stopniowo usuwamy osłonę z pojemników. Pielęgnacja siewek jest prosta. Potrzebują regularnego podlewania. Podłoże w skrzynkach nie może wysychać. Konieczne jest dobre oświetlenie. Roślina nie toleruje bezpośredniego słońca. Potrzebuje lekkiego zacienienia.
Po pojawieniu się dwóch-trzech prawdziwych liści przeprowadzamy pikowanie. Siewki wyjmujemy z podłoża. Przesadzamy je do doniczek lub pojemników o głębokości co najmniej 9 cm. Ważne: Kiełkowanie nasion odbywa się nierównomiernie. Wschodzą w różnym czasie. Dlatego pikujemy rozsadę bardzo ostrożnie. Pamiętaj o możliwości pojawienia się jeszcze nie wzeszłych siewek.
Dwa tygodnie po pikowaniu wykonujemy pierwsze nawożenie. Użyj nawozu do rozsad lub do roślin liściastych. Stosuj go w połowie zalecanej dawki. Następnie kolejne nawożenie powtarzamy co trzy-cztery tygodnie. Siewki są wrażliwe na zimno i gwałtowne zmiany temperatury. Dlatego chronimy je przed przeciągami. Trzymamy je w ciepłym pomieszczeniu.
Dwa-trzy tygodnie przed wysadzeniem do gruntu, zaczynamy przyzwyczajać je do warunków zewnętrznych. Idealnie, jeśli ostatnie 3-5 nocy przed wysadzeniem, sadzonki spędzają na zewnątrz.
Uprawa powojników w gruncie: przesadzanie i pielęgnacja
Miejsca do sadzenia należy przygotować z wyprzedzeniem. Najlepiej zrobić to jesienią. Dla każdej rośliny kopiem dołek o głębokości 60-70 cm i szerokości 40-50 cm. Na dno wsyp warstwę drenażu. Może to być keramzyt, pokruszona cegła, żwir itp. Warstwa drenażu powinna mieć 8-10 cm wysokości. Na środku dołka umieszczamy palik o wysokości co najmniej 1 metra. Utrwala go w miejscu. Przygotowujemy mieszankę do zasypania. Może być taka sama jak ziemia do uprawy.
Galeria zdjęć
